ऊर्जा क्षेत्रमा विपद्को क्षतिपछि मन्त्री श्रेष्ठले दक्षिण कोरिया भ्रमण रद्द गरे

ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्री विराज भक्त श्रेष्ठले दक्षिण कोरियाको पूर्वनिर्धारित भ्रमण रद्द गर्नुभएको छ। देशमा उत्पन्न प्राकृतिक विपत्ति तथा त्यसबाट ऊर्जा क्षेत्रमा परेको क्षतिलाई ध्यानमा राख्दै उद्धार, पुनःस्थापना र विद्युत् आपूर्तिलाई नियमित बनाउने कार्यलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने भएकाले मन्त्री श्रेष्ठले आफ्नो विदेश भ्रमण रद्द गर्ने निर्णय गर्नुभएको हो।

पछिल्लो प्राकृतिक विपत्तिका कारण ऊर्जा क्षेत्रका विभिन्न संरचनामा क्षति पुगेको अवस्थामा मन्त्रालयको प्रत्यक्ष समन्वय र नेतृत्व आवश्यक देखिएको भन्दै मन्त्री श्रेष्ठले दक्षिण कोरिया भ्रमण नगर्ने निर्णय गर्नुभएको हो। विपद्का कारण प्रभावित क्षेत्रमा खोज तथा उद्धारदेखि क्षतिग्रस्त ऊर्जा संरचनाको पुनःस्थापना र विद्युत् आपूर्ति सहज बनाउनेसम्मका कामलाई प्राथमिकतामा राखिएको छ।

बाढीबाट ऊर्जा क्षेत्रमा ठूलो क्षति

भोटेकोशी–त्रिशूली नदी प्रणालीमा आएको बाढीबाट ऊर्जा क्षेत्रमा ठूलो क्षति पुगेको छ। बाढीका कारण ऊर्जा उत्पादन तथा विद्युत् आपूर्तिसँग सम्बन्धित संरचनामा परेको असरले प्रभावित क्षेत्रमा विद्युत् प्रणालीलाई नियमित र व्यवस्थित बनाउन थप चुनौती सिर्जना भएको छ।

प्राकृतिक विपत्तिका कारण ठूलो संख्यामा मानिस अझै सम्पर्कविहीन रहेको अवस्थामा खोज तथा उद्धार कार्यलाई प्रभावकारी बनाउनुपर्ने अवस्था रहेको छ। यस्तो अवस्थामा सम्बन्धित निकायबीच आवश्यक समन्वय कायम गर्दै उद्धार तथा राहतका कामलाई अघि बढाउनु मन्त्रालयको महत्वपूर्ण जिम्मेवारी बनेको छ।

मन्त्री श्रेष्ठको विदेश भ्रमण रद्द गर्ने निर्णय पनि यही परिस्थितिलाई ध्यानमा राखेर गरिएको हो। विपद्को समयमा मन्त्रालयको नेतृत्व देशमै रहेर तत्काल आवश्यक समन्वय, अनुगमन तथा निर्णय प्रक्रियामा सक्रिय रहनुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ।

विद्युत् आपूर्ति नियमित बनाउने प्राथमिकता

बाढी तथा प्राकृतिक विपत्तिबाट क्षतिग्रस्त ऊर्जा संरचनाको पुनःस्थापना अहिलेको प्रमुख प्राथमिकतामध्ये एक रहेको छ। क्षति भएका संरचनाको अवस्था पहिचान गरी आवश्यक मर्मत तथा पुनःस्थापनाको काम अघि बढाउनुका साथै प्रभावित क्षेत्रमा विद्युत् आपूर्तिलाई नियमित र व्यवस्थित बनाउने कामलाई तीव्रता दिनुपर्ने अवस्था छ।

विद्युत् आपूर्तिमा परेको असरका कारण प्रभावित क्षेत्रका नागरिक तथा व्यवसायमा समेत प्रत्यक्ष प्रभाव पर्न सक्ने भएकाले आपूर्ति प्रणालीलाई सकेसम्म छिटो सामान्य अवस्थामा फर्काउनु आवश्यक छ। यसका लागि ऊर्जा मन्त्रालय, नेपाल विद्युत् प्राधिकरण तथा सम्बन्धित निकायबीच समन्वय गरी पुनःस्थापनाका काम अघि बढाउनुपर्ने अवस्था रहेको छ।

विपद्का कारण क्षति पुगेका संरचनाको पुनःस्थापनासँगै विद्युत् प्रणालीको सुरक्षा, सञ्चालन र आपूर्ति व्यवस्थापनलाई समेत ध्यान दिनुपर्ने हुन्छ। त्यसैले मन्त्रालयले तत्कालीन उद्धार तथा पुनःस्थापनाका कामसँगै दीर्घकालीन पुनर्निर्माण तथा पुनरुत्थानका कामलाई पनि प्राथमिकतामा राखेको छ।

निजी ऊर्जा उद्यमीलाई सहजीकरण गर्ने तयारी

प्राकृतिक विपत्तिबाट प्रभावित निजी ऊर्जा उद्यमीलाई आवश्यक सहजीकरण गर्ने विषयलाई पनि मन्त्रालयले प्राथमिकतामा राखेको छ। बाढीबाट ऊर्जा क्षेत्रमा परेको क्षतिले निजी क्षेत्रबाट सञ्चालन भइरहेका ऊर्जा आयोजनासमेत प्रभावित हुन सक्ने भएकाले उनीहरूलाई आवश्यक सहयोग र समन्वय उपलब्ध गराउनु आवश्यक देखिएको छ।

प्रभावित निजी ऊर्जा उद्यमीका समस्या पहिचान गरी पुनःस्थापना तथा सञ्चालनका क्रममा आवश्यक पर्ने सरकारी समन्वय र सहजीकरण उपलब्ध गराउने काम पनि विपद्पछिको व्यवस्थापनको महत्वपूर्ण पक्षका रूपमा रहनेछ।

यससँगै क्षतिग्रस्त ऊर्जा संरचनाको पुनःस्थापना, विद्युत् आपूर्ति व्यवस्थापन तथा विपद्पछिको पुनर्निर्माण र पुनरुत्थानका कामलाई गति दिनुपर्ने भएकाले मन्त्री श्रेष्ठले विदेश भ्रमणभन्दा देशभित्रको तत्कालीन जिम्मेवारीलाई प्राथमिकता दिनुभएको हो।

सियोलमा हुने सम्मेलनमा मुख्य वक्ताका रूपमा आमन्त्रण

मन्त्री श्रेष्ठलाई दक्षिण कोरियाको राजधानी सियोलमा सेप्टेम्बर १५ देखि १७ तारिखसम्म आयोजना हुने ‘ग्लोबल इन्फ्रास्ट्रक्चर कोअपरेसन कन्फ्रेन्स २०२६’मा मुख्य वक्ताका रूपमा सहभागी हुन आमन्त्रण गरिएको थियो।

पूर्वनिर्धारित कार्यक्रमअनुसार मन्त्री श्रेष्ठ उक्त अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनमा सहभागी हुने तयारीमा हुनुहुन्थ्यो। सम्मेलनमा पूर्वाधार विकास तथा अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यसँग सम्बन्धित विषयमा छलफल र विचार आदानप्रदान हुने कार्यक्रम रहेको थियो।

तर नेपालमा उत्पन्न प्राकृतिक विपत्ति र त्यसबाट ऊर्जा क्षेत्रमा परेको क्षतिका कारण तत्काल देशभित्रै रहेर उद्धार, पुनःस्थापना तथा विद्युत् आपूर्ति व्यवस्थापनका काममा ध्यान दिनुपर्ने अवस्था सिर्जना भएपछि उहाँले भ्रमण रद्द गर्नुभएको हो।

मन्त्रिपरिषद्ले यसअघि भ्रमण स्वीकृत गरेको थियो

मन्त्री श्रेष्ठको दक्षिण कोरिया भ्रमणका लागि मन्त्रिपरिषद्ले यसअघि नै स्वीकृति प्रदान गरिसकेको थियो। गत साउन १३ गते बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले मन्त्री श्रेष्ठसहितको टोलीलाई दक्षिण कोरिया भ्रमणका लागि स्वीकृति दिएको थियो।

स्वीकृत भ्रमण टोलीमा मन्त्री श्रेष्ठसँगै नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक दीर्घायु कुमार श्रेष्ठलगायत सहभागी हुने कार्यक्रम थियो। टोलीले सियोलमा आयोजना हुने ग्लोबल इन्फ्रास्ट्रक्चर कोअपरेसन कन्फ्रेन्स २०२६ मा सहभागिता जनाउने तयारी गरिएको थियो।

सम्मेलनमा सहभागी भएर अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पूर्वाधार विकास र सहकार्यका विषयमा छलफल गर्ने अवसर रहे पनि देशमा उत्पन्न विपद्का कारण भ्रमण रद्द गरिएको हो। अहिले मन्त्रालयको प्राथमिकता प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार तथा पुनःस्थापना, ऊर्जा संरचनाको क्षति व्यवस्थापन र विद्युत् आपूर्तिलाई नियमित बनाउनेतर्फ केन्द्रित भएको छ।

विपद्पछिको पुनर्निर्माणमा मन्त्रालयको ध्यान

प्राकृतिक विपत्तिबाट प्रभावित ऊर्जा संरचनाको पुनःस्थापना तत्कालीन काममा मात्र सीमित नरही विपद्पछिको पुनर्निर्माण तथा पुनरुत्थानसँग पनि जोडिएको छ। क्षतिग्रस्त संरचनालाई पुनः सञ्चालनमा ल्याउने, प्रभावित क्षेत्रमा विद्युत् आपूर्तिलाई व्यवस्थित गर्ने तथा आवश्यक पूर्वाधार पुनर्निर्माण गर्ने कामलाई समन्वयात्मक रूपमा अघि बढाउनुपर्ने अवस्था छ।

यसका लागि सम्बन्धित सरकारी निकाय, नेपाल विद्युत् प्राधिकरण, निजी ऊर्जा उद्यमी तथा अन्य सरोकारवालाबीच प्रभावकारी समन्वय आवश्यक हुनेछ। विशेषगरी प्रभावित क्षेत्रमा विद्युत् आपूर्ति पुनःस्थापना गर्न प्राविधिक तथा प्रशासनिक तहबाट आवश्यक कामलाई तीव्रता दिनुपर्ने देखिएको छ।

मन्त्री श्रेष्ठले विदेश भ्रमण रद्द गरेसँगै विपद्को समयमा ऊर्जा मन्त्रालयको नेतृत्व तथा समन्वय देशमै केन्द्रित हुने भएको छ। खोज तथा उद्धार कार्यमा सहजीकरणदेखि ऊर्जा संरचनाको पुनःस्थापना र विद्युत् आपूर्ति नियमित बनाउनेसम्मका कामलाई प्राथमिकताका साथ अघि बढाउने मन्त्रालयको तयारी छ।

भोटेकोशी–त्रिशूली नदी प्रणालीमा आएको बाढीबाट भएको क्षतिपछि प्रभावित क्षेत्रको अवस्था सामान्य बनाउन उद्धार, पुनःस्थापना र पुनर्निर्माणका काम एकसाथ अघि बढाउनुपर्ने अवस्था छ। यही परिस्थितिलाई ध्यानमा राख्दै ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्री श्रेष्ठले सेप्टेम्बर १५ देखि १७ सम्म सियोलमा हुने अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनको आफ्नो पूर्वनिर्धारित भ्रमण रद्द गर्नुभएको हो।