‘द ग्रीन टेबल’को १८औँ श्रृङ्खलामा भोटेकोशीको चेतावनी र जलवायु न्यायबारे छलफल। ललितपुर । नेपालको हिममण्डल संरक्षण, जलवायु न्याय तथा जलवायु परिवर्तनका कारण नेपालले व्यहोर्नुपरेको नोक्सानीको क्षतिपूर्तिको सवाललाई सशक्त रूपमा उठाउने उद्देश्यले नेपाली कांग्रेस केन्द्रीय नीति, अनुसन्धान तथा प्रशिक्षण प्रतिष्ठानले ‘द ग्रीन टेबल’को १८औँ विशेष श्रृङ्खला आयोजना गर्ने भएको छ। ‘हिमचुलीको हलचलः भोटेकोशीको चेतावनी र विश्वको साझा जिम्मेवारी’ शीर्षकमा आयोजना हुने अन्तरक्रियात्मक कार्यक्रममा नेपालको वातावरणीय अवस्था, हिममण्डलमा भइरहेको परिवर्तन तथा जलवायुजन्य जोखिमबारे विज्ञहरूले छलफल गर्नेछन्। कार्यक्रम आगामी २०८३ असोज २ गते शुक्रबार दिउँसो २ बजे नेपाली कांग्रेस केन्द्रीय कार्यालय, सानेपा, ललितपुरमा आयोजना हुनेछ। कार्यक्रममा जलवायु परिवर्तन, हिममण्डल संरक्षण, विपद् जोखिम व्यवस्थापन तथा वातावरणीय न्यायका विषयमा विषय विज्ञहरूको प्रस्तुति र प्यानल छलफल रहने आयोजकले जनाएको छ। जलवायु न्यायका मुद्दामा सुझाव संकलन नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनअन्तर्गत भदौ ३ गतेदेखि वडा अधिवेशन हुँदै गरेको पूर्वसन्ध्यामा आयोजना हुन लागेको कार्यक्रमलाई जलवायु न्यायका विषयमा नीति तथा सुझाव संकलन गर्ने अवसरका रूपमा समेत लिइएको छ। आसन्न संयुक्त राष्ट्र संघीय महासभामा नेपालको तर्फबाट जलवायु न्यायका मुद्दाहरू दृढतापूर्वक प्रस्तुत गर्नका लागि प्रधानमन्त्रीलाई ठोस सुझावसहितको प्रतिवेदन बुझाउने उद्देश्यले कार्यक्रम आयोजना गर्न लागिएको आयोजकले जनाएको छ। कार्यक्रममा विज्ञ तथा सरोकारवालाबाट प्राप्त सुझावलाई समेटेर नेपालको वातावरणीय तथा जलवायु सम्बन्धी राष्ट्रिय मुद्दालाई अन्तर्राष्ट्रिय तहमा प्रस्तुत गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। विशेषगरी जलवायु परिवर्तनका कारण नेपालले सामना गरिरहेको वातावरणीय जोखिम, हिममण्डलमा आएको ह्रास, हिमाली क्षेत्रको संवेदनशीलता तथा प्राकृतिक विपद्का घटनाबाट उत्पन्न हुने क्षतिका विषयमा कार्यक्रम केन्द्रित हुनेछ। भोटेकोशी क्षेत्रको जोखिमबारे विशेष छलफल कार्यक्रमको मुख्य विषय ‘हिमचुलीको हलचलः भोटेकोशीको चेतावनी र विश्वको साझा जिम्मेवारी’ रहेको छ। यसअन्तर्गत हिममण्डल संरक्षण, जलवायु न्याय तथा जलवायु परिवर्तनबाट नेपालले व्यहोर्नुपरेको नोक्सानीको क्षतिपूर्तिको विषयमा छलफल हुनेछ। भोटेकोशी क्षेत्रलाई जलवायु तथा विपद् जोखिमसँग जोडेर कार्यक्रममा विशेष रूपमा चर्चा गरिनेछ। हिमाली क्षेत्रमा देखापरिरहेका वातावरणीय परिवर्तन र त्यसले निम्त्याउन सक्ने जोखिमका विषयमा विज्ञहरूले आफ्नो अध्ययन तथा अनुभवका आधारमा धारणा राख्नेछन्। आयोजकका अनुसार भोटेकोशी क्षेत्रमा देखिएका जोखिमले नेपालको मात्र नभई जलवायु परिवर्तनसँग जोडिएको विश्वव्यापी संकटतर्फ पनि संकेत गर्छ। त्यसैले हिमाली क्षेत्रको संरक्षण, जलवायुजन्य क्षतिको सम्बोधन र जोखिम न्यूनीकरणलाई साझा अन्तर्राष्ट्रिय जिम्मेवारीका रूपमा अघि बढाउनुपर्ने विषयमा कार्यक्रममा बहस गरिनेछ। विभिन्न चरणमा विज्ञहरूको प्रस्तुति कार्यक्रममा जलवायु परिवर्तन र विपद् जोखिमसँग सम्बन्धित विभिन्न पक्षलाई समेटेर विज्ञहरूले तीन चरणमा विषय प्रस्तुत गर्नेछन्। ‘हामीले के–के गर्यौँ?’ शीर्षकमा विषय प्रवेश गराउने जिम्मेवारी जलवायु परिवर्तन अर्थशास्त्रमा विद्यावारिधि अनुसन्धानरत तथा अमेरिकाको ओरेगन स्टेट युनिभर्सिटीसँग सम्बन्धित सबिन दवाडीले गर्नुहुनेछ। त्यसपछि ‘भएको के हो?’ शीर्षकमा विशेष प्रस्तुति हुनेछ। उक्त प्रस्तुति विपद् अध्ययन केन्द्र, इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान, त्रिभुवन विश्वविद्यालयका निर्देशक डा. वसन्तराज अधिकारीले गर्नुहुनेछ। उहाँले विपद् तथा वातावरणीय जोखिमसँग सम्बन्धित विषयमा आफ्नो प्रस्तुति राख्नुहुनेछ। कार्यक्रममा ‘अब के गर्ने?’ शीर्षकमा अर्को विशेष प्रस्तुति पनि रहनेछ। जलवायु, हिममण्डल तथा विपद् जोखिम व्यवस्थापनका विज्ञ डा. अरूणभक्त श्रेष्ठले आगामी दिनमा लिनुपर्ने कदम तथा सम्भावित उपायका विषयमा धारणा राख्नुहुनेछ। वातावरण र मानव अधिकारका विषयमा प्यानल छलफल विशेष प्रस्तुतिपछि वातावरण तथा जलवायुका विषयमा प्यानल छलफल आयोजना गरिनेछ। प्यानलमा डा. भुपेन्द्र दास, वातावरण तथा जलवायु विज्ञ, र रोशनी गिरी, मानव अधिकार तथा वातावरण अधिवक्ता, सहभागी हुनुहुनेछ। प्यानल छलफललाई वातावरण अभियन्ता भोला भट्टराईले सहजीकरण गर्नुहुनेछ। छलफलमा वातावरणीय संकट, जलवायु परिवर्तन, मानव अधिकार, हिममण्डल संरक्षण तथा जलवायु न्यायका विषयलाई विभिन्न दृष्टिकोणबाट उठाइनेछ। जलवायु परिवर्तनबाट उत्पन्न हुने जोखिमले वातावरणीय पक्षसँगै मानव अधिकार र सामाजिक–आर्थिक क्षेत्रमा समेत प्रभाव पार्न सक्ने भएकाले कार्यक्रमले यी विषयबीचको सम्बन्धलाई समेत छलफलमा समेट्ने आयोजकको तयारी छ। पार्टी नेतृत्वको पनि सहभागिता कार्यक्रममा नेपाली कांग्रेसका तर्फबाट पार्टीका वरिष्ठ नेताहरूको समेत विशेष सहभागिता रहनेछ। पार्टी सभापति गगनकुमार थापा, उपसभापति एवं प्रतिष्ठान प्रमुख विश्वप्रकाश शर्मा तथा प्रतिनिधि सभा प्रमुख प्रतिपक्षी दलका नेता भिष्मराज आङदेम्बे विशेष वक्ताका रूपमा सहभागी हुने कार्यक्रम रहेको छ। कार्यक्रममा विज्ञ, वातावरण अभियन्ता, मानव अधिकार क्षेत्रका प्रतिनिधि तथा पार्टी नेतृत्वबीच जलवायु परिवर्तन र वातावरणीय संकटका विषयमा विचार आदानप्रदान हुनेछ। विशेषगरी नेपालको हिममण्डल संरक्षण तथा जलवायु न्यायका राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय आयाममा छलफल केन्द्रित हुने बताइएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा नेपालको मुद्दा उठाउने तयारी नेपाल जलवायु परिवर्तनका असर तथा हिमाली क्षेत्रमा देखिएका वातावरणीय परिवर्तनका कारण जोखिममा रहेको विषयलाई अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा प्रस्तुत गर्ने सन्दर्भमा कार्यक्रम आयोजना हुन लागेको हो। आयोजकले जलवायु न्यायका विषयमा नेपालको धारणा थप स्पष्ट र प्रभावकारी बनाउन विज्ञ तथा सरोकारवालाको सुझाव महत्वपूर्ण हुने जनाएको छ। जलवायु परिवर्तनबाट उत्पन्न जोखिम तथा क्षतिका विषयमा नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसमक्ष उठाउँदै आएका सवाललाई थप सशक्त बनाउन आवश्यक नीतिगत आधार तथा सुझाव संकलन गर्ने उद्देश्य पनि कार्यक्रमसँग जोडिएको छ। कार्यक्रममा हुने छलफल र प्रस्तुतिबाट प्राप्त सुझावलाई प्रधानमन्त्रीमार्फत आसन्न संयुक्त राष्ट्र संघीय महासभामा नेपालको तर्फबाट जलवायु न्यायका विषय प्रस्तुत गर्न उपयोग गर्ने उद्देश्य आयोजकको रहेको छ। यसका लागि नेपालका वातावरणीय चुनौती, हिममण्डलको अवस्था तथा विपद् जोखिमका विषयमा विज्ञहरूको अध्ययन र अनुभवलाई आधार बनाइनेछ। सञ्चार माध्यमलाई सहभागिताका लागि आग्रह आयोजकले नेपालले भोगिरहेको वातावरणीय संकट तथा जलवायु न्यायका राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय आयामबारे हुने छलफललाई आम नागरिकसम्म पुर्‍याउन सञ्चार माध्यमको भूमिकालाई महत्वपूर्ण मानेको छ। त्यसैले कार्यक्रमको समाचार सम्प्रेषणका लागि सम्पूर्ण आमसञ्चार माध्यम, पत्रकार तथा सञ्चारकर्मीलाई कार्यक्रममा उपस्थित भई आ–आफ्नो सञ्चार माध्यममार्फत समाचार सम्प्रेषण गर्न आयोजकले आग्रह गरेको छ। कार्यक्रमको संक्षिप्त विवरण कार्यक्रम: ‘द ग्रीन टेबल’को १८औँ विशेष श्रृङ्खला मुख्य विषय: हिमचुलीको हलचलः भोटेकोशीको चेतावनी र विश्वको साझा जिम्मेवारी केन्द्रित विषय: हिममण्डल संरक्षण, जलवायु न्याय र नेपाललाई क्षतिपूर्तिको सवाल मिति: २०८३ असोज २ गते, शुक्रबार समय: दिउँसो २:०० बजे स्थान: नेपाली कांग्रेस केन्द्रीय कार्यालय, सानेपा, ललितपुर ‘हिमचुलीको हलचलः भोटेकोशीको चेतावनी र विश्वको साझा जिम्मेवारी’ शीर्षकको कार्यक्रमले नेपालको हिमाली वातावरणमा भइरहेको परिवर्तन, जलवायुजन्य जोखिम तथा त्यसबाट उत्पन्न क्षतिको विषयलाई राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय बहससँग जोड्ने उद्देश्य राखेको छ। विज्ञहरूको प्रस्तुति, प्यानल छलफल तथा पार्टी नेतृत्वको सहभागितामार्फत कार्यक्रमले जलवायु न्यायका विषयमा सुझाव संकलन गर्ने र आगामी अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा नेपालको मुद्दा प्रस्तुत गर्न आवश्यक आधार तयार गर्ने आयोजकको तयारी छ।