बुढीगण्डकी बाढीपछि विद्युत् मर्मत तीव्र, आरुघाटका सबै क्षेत्रमा लाइन जोड्ने प्रयास। काठमाडौँ । बुढीगण्डकी नदी तथा यसको सहायक नदी स्यार खोलामा आएको बाढीका कारण अवरुद्ध विद्युत् सेवा पुनः सञ्चालन गर्न गोरखा र धादिङमा मर्मत तथा पुनःस्थापनाका काम तीव्र पारिएको छ। ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयका अनुसार बाढीले विद्युत् वितरण प्रणालीसँगै विभिन्न जलविद्युत् आयोजनाका संरचना, पहुँच सडक, पुल र निर्माण सामग्रीमा क्षति पुर्‍याएको छ। विद्युत् सेवा पुनः सञ्चालन गर्ने क्रममा गोरखाको आरुघाट गाउँपालिका–३ स्थित केउरपानी र ढुंगेमा रहेका दुई ट्रान्सफर्मर चार्ज गर्ने तयारी गरिएको मन्त्रालयले जनाएको छ। सडक अवरुद्ध हुँदा मर्मत टोलीलाई कार्यस्थलमा पुग्न कठिनाइ भएकाले पुनःस्थापना कार्य प्रभावित भएको थियो। आरुघाटका बाँकी क्षेत्रमा विद्युत् जोड्ने प्रयास नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको आरुघाट वितरण केन्द्रका अनुसार आरुघाट गाउँपालिका–३ का सोती, लिदिङ र स्यामराङमा रहेका तीन ट्रान्सफर्मरमार्फत वितरण हुने क्षेत्रमा विद्युत् सेवा अवरुद्ध रहेको छ। धार्चे गाउँपालिकाका क्षेत्रमा पनि विद्युत् आपूर्ति अवरुद्ध रहेको विवरणमा उल्लेख छ। अन्य क्षेत्रमा भने सेवा सञ्चालनमा आइसकेको जनाइएको छ। वितरण केन्द्रका कर्मचारी बिहानैदेखि मर्मत कार्यका लागि परिचालित भए पनि सडक दिउँसो करिब ३ बजे मात्रै खुलेपछि काममा ढिलाइ भएको थियो। सडक खुलेसँगै प्राविधिक टोलीले क्षतिग्रस्त संरचनाको मर्मत र विद्युत् लाइन पुनः सञ्चालन गर्ने काम अघि बढाएको छ। वितरण केन्द्रले रातिसम्म आरुघाटका बाँकी क्षेत्रमा विद्युत् सेवा सञ्चालन गर्ने प्रयास जारी रहने जनाएको छ। सडक पहुँच क्रमशः खुल्दै जाँदा प्राविधिक अवस्था हेरेर लाइन मर्मत गरी विद्युत् आपूर्ति पुनःस्थापना गरिने बताइएको छ। यद्यपि, सबै क्षेत्रमा विद्युत् आपूर्ति निश्चित समयमै सुचारु हुने सुनिश्चितता छैन। क्षतिको अवस्था, सडकको पहुँच र मर्मतका लागि आवश्यक सामग्री उपलब्धताले सेवा पुनःस्थापनाको समय निर्धारण गर्नेछ। गोरखा र धादिङमा विद्युत् संरचनामा क्षति मन्त्रालयका अनुसार बाढीले गोरखा र धादिङका विभिन्न स्थानमा विद्युत् वितरण प्रणालीका संरचनामा क्षति पुर्‍याएको छ। गोरखाको धार्चे गाउँपालिकाका विभिन्न स्थानमा ७० भन्दा बढी उच्च भोल्टेजका पोलमा क्षति पुगेको विवरण छ। सोती, आर्खेत र आरुघाट बजार क्षेत्रमा वितरण लाइनका पोलहरू पनि प्रभावित भएका छन्। त्यसैगरी, धादिङको त्रिपुरासुन्दरी गाउँपालिका–२ स्थित स्याउली बजार क्षेत्रमा न्यून भोल्टेजका छ वटा पोलमा क्षति पुगेको मन्त्रालयले जनाएको छ। पोल तथा वितरण लाइनमा भएको क्षतिले स्थानीय क्षेत्रमा विद्युत् आपूर्ति पुनःस्थापना गर्न थप प्राविधिक काम आवश्यक बनाएको छ। बाढीपछि विद्युत् सेवा पुनः सञ्चालन गर्न क्षतिग्रस्त पोल, तार, ट्रान्सफर्मर तथा अन्य उपकरणको अवस्था जाँच गर्नु आवश्यक हुन्छ। बाढीले सडक र पुलमा समेत क्षति पुर्‍याएका कारण कतिपय स्थानमा उपकरण तथा मर्मत टोली पुर्‍याउन कठिनाइ हुन सक्छ। त्यसैले विद्युत् सेवा पुनःस्थापनाको काम सडक खुलाउने तथा पहुँच स्थापना गर्ने कार्यसँग पनि जोडिएको छ। जलविद्युत् आयोजनाका संरचना पनि प्रभावित बाढीले विद्युत् वितरण प्रणालीमा मात्रै नभई विभिन्न जलविद्युत् आयोजनाका पूर्वाधारमा समेत क्षति पुर्‍याएको मन्त्रालयको विवरणमा उल्लेख छ। प्रभावित आयोजनामा बुढीगण्डकी, टाइम्स इनर्जी प्रालि (३४१ मेगावाट), दोभान खोला (२४.५ मेगावाट), यारु खोला (३०.५९ मेगावाट) र माछा खोला (१६ मेगावाट) लगायत छन्। मन्त्रालयका अनुसार आयोजनाका क्याम्प क्षेत्र, निर्माण उपकरण तथा सामग्री, बेलिब्रिज, पहुँच सडक र आयोजना स्थलसम्म पुग्ने पुलमा क्षति पुगेको छ। यस्ता संरचनामा भएको क्षतिले आयोजनाको निर्माण, प्राविधिक पहुँच र मर्मतसम्भारमा असर पार्न सक्छ। तर, कुनै आयोजनाको पूर्वाधारमा क्षति पुग्नु र त्यस आयोजनाबाट विद्युत् उत्पादन पूर्ण रूपमा बन्द हुनु एउटै कुरा होइन। प्रत्येक आयोजनाको वास्तविक उत्पादन अवस्था, क्षतिको परिमाण र पुनः सञ्चालनको समयबारे छुट्टाछुट्टै प्राविधिक विवरण आवश्यक पर्छ। उपलब्ध विवरणमा उल्लेख भएका आयोजनालाई क्षतिबाट प्रभावित भनिएको छ; सबै आयोजनाको उत्पादन अवस्था समान रहेको निष्कर्ष निकाल्न मिल्दैन। केही क्षेत्रमा छिट्टै विद्युत् सेवा पुनः सञ्चालन मन्त्रालयका प्रवक्ता मोहन शाक्यका अनुसार बाढीका कारण विद्युत् सेवा अवरुद्ध भएलगत्तै नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले पुनःस्थापनाको काम सुरु गरेको थियो। करिब १० घण्टाभित्र भीमसेन थापा गाउँपालिकाका वडा नम्बर २, ३ र ४ मा विद्युत् सेवा पुनः सञ्चालन गरिएको मन्त्रालयले जनाएको छ। यसैगरी, आरुघाट बजारसहित आरुघाट गाउँपालिकाको डाँडागाउँ ब्रान्च र आरुपोखरी ब्रान्चमा पनि विद्युत् सेवा पुनः सञ्चालनमा आएको विवरण छ। यसले केही प्रभावित क्षेत्रमा सेवा क्रमशः फर्किन थालेको देखाउँछ। तर, सोती, लिदिङ, स्यामराङ र धार्चेका बाँकी प्रभावित क्षेत्रमा मर्मत कार्य पूरा हुन बाँकी रहेको जनाइएको छ। विद्युत् सेवा पुनःस्थापनाको काममा प्राविधिक टोली परिचालन, क्षतिको मूल्याङ्कन, उपकरणको मर्मत तथा सडक पहुँच खुलाउने काम महत्त्वपूर्ण हुन्छन्। दुर्गम र बाढी प्रभावित स्थानमा यी काम एकैपटक सम्पन्न गर्न कठिन हुने भएकाले क्षेत्रअनुसार सेवा सुचारु हुने समय फरक पर्न सक्छ। यसै हप्ताभित्र सबै प्रभावित क्षेत्रमा सेवा सुचारु गर्ने लक्ष्य ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयले यसै हप्ताभित्र सबै प्रभावित स्थानमा विद्युत् सेवा सुचारु गर्ने गरी काम भइरहेको जनाएको छ। आरुघाट वितरण केन्द्रले पनि सडक खुल्दै गएअनुसार क्षतिग्रस्त लाइन मर्मत गर्दै आपूर्ति पुनः सञ्चालन गर्ने योजना बनाएको छ। तथापि, यो मन्त्रालयले जनाएको लक्ष्य हो, सबै क्षेत्रमा विद्युत् सेवा सुचारु भइसकेको पुष्टि होइन। वास्तविक प्रगति क्षतिको गम्भीरता, मौसम, सडकको अवस्था र आवश्यक उपकरण उपलब्धतामा निर्भर हुनेछ। प्रभावित क्षेत्रका बासिन्दाले आफ्नो क्षेत्रमा विद्युत् सेवा कहिले फर्किन्छ भन्नेबारे सम्बन्धित वितरण केन्द्रको अद्यावधिक सूचनालाई आधार मान्न सक्छन्। बाढीबाट क्षतिग्रस्त विद्युत् संरचनाको मर्मतसँगै सुरक्षित रूपमा विद्युत् आपूर्ति सञ्चालन गर्नु पनि आवश्यक हुन्छ। पानी जमेको, पोल ढलेको वा तार झरेको स्थानमा सर्वसाधारणले आफैँ मर्मत गर्ने प्रयास नगरी सम्बन्धित प्राविधिक टोलीलाई जानकारी गराउनु उपयुक्त हुन्छ। स्रोत: ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालय | नेपाल विद्युत् प्राधिकरण — वितरण केन्द्र सम्पर्क विवरण